Page 107 - Demo

105Trash%u00ebgimia e kultur%u00ebs antike greke sot %u00ebsht%u00eb pjes%u00eb dometh%u00ebn%u00ebse e gjith%u00eb qytet%u00ebrimit per%u00ebndimor. Ajo shihet n%u00eb parqe, nd%u00ebrtesa e tempuj. Kjo trash%u00ebgimi vler%u00ebsohet nga rr%u00ebnojat e mbetura, nga kopjet romake dhe nga burimet e shkruara t%u00eb koh%u00ebs, t%u00eb cilat edhe sot na japin informacion mbi artist%u00ebt dhe veprat e vler%u00ebsuara t%u00eb asaj kohe. Periudhat e artit grek N%u00eb kultur%u00ebn greke mbizot%u00ebron raporti midis njeriut dhe hyjnis%u00eb. Sipas mitologjis%u00eb, hyjnit%u00eb kan%u00eb karakter dhe vlera nj%u00eblloj si njer%u00ebzit dhe njer%u00ebzit u ngjajn%u00eb atyre p%u00ebr kuraj%u00eb dhe inteligjenc%u00eb. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb arsye, feja dhe magjia nuk e kusht%u00ebzojn%u00eb m%u00eb artistin, si n%u00eb kulturat e s%u00eb shkuar%u00ebs. Tashm%u00eb njeriu ndien nevoj%u00ebn p%u00ebr t%u2019u shprehur m%u00eb lirsh%u00ebm, duke p%u00ebrdorur arsyen.Kjo filozofi udh%u00ebhoqi artin grek n%u00eb periudhat e zhvillimit t%u00eb tij q%u00eb nga r%u00ebnia e qytet%u00ebrimit mikenas deri n%u00eb pushtimin romak.Periudha e par%u00eb q%u00eb u zhvillua nga shek. XI deri n%u00eb shek. VIII u karakterizua nga stili gjeometrik, i em%u00ebrtuar k%u00ebshtu prej p%u00ebrdorimit t%u00eb dekoreve gjeometrike. Ky stil u pasqyrua n%u00eb vazot e zeza t%u00eb qeramik%u00ebs, t%u00eb cilat fillimisht kishin dekore me figura abstrakte dhe gjeometrike q%u00eb do t%u00eb pasoheshin nga p%u00ebrdorimi i figurave njer%u00ebzore apo kafsh%u00ebve. K%u00ebto vazo, t%u00eb cilat sh%u00ebrbenin kryesisht p%u00ebr sh%u00ebrbesa mortore, paraqesin edhe momente t%u00eb tjera t%u00eb lavdishme, si ato t%u00eb Iliad%u00ebs s%u00eb Homerit. N%u00eb pas vjen periudha arkaike (shek. VIII-V, p.e.r.), gjat%u00eb s%u00eb cil%u00ebs do t%u00eb mbizot%u00ebrojn%u00eb modelet e tempujve, q%u00eb do t%u00eb vazhdojn%u00eb t%u00eb jen%u00eb t%u00eb pranishme n%u00eb kultur%u00ebn artistike greke edhe n%u00eb periudhat n%u00eb vazhdim.Gjat%u00eb periudh%u00ebs klasike q%u00eb zhvillohet prej mesit t%u00eb shek. V deri n%u00eb koh%u00ebn e Aleksandrit t%u00eb Madh viti 323 p.e.r. filloi k%u00ebrkimi i ekuilibrit n%u00ebp%u00ebrmjet p%u00ebrsosjes s%u00eb formave dhe t%u00eb proporcioneve. Kjo %u00ebsht%u00eb edhe periudha e lul%u00ebzimit m%u00eb t%u00eb madh t%u00eb artit dhe t%u00eb kultur%u00ebs greke.Fig. 1. %u201cLaokonti%u201d , detaj Fig. 2. %u201cKleobis dhe Biton%u201d, skulptura t%u00ebperiudh%u00ebs arkaike, 580 p.e.r.Fig. 3. Vazo (krater) e stilit gjeometrik ARTI GREK6